Uniwesytet Przyrodniczy w Poznaniu - Poznan University of Life Sciences
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu - Poznan University of Life Sciences

Uczelnia

Początek wyższych studiów rolniczych sięga w Wielkopolsce 1870 roku, kiedy staraniem Augusta Cieszkowskiego, ojca, słynnego filozofa, mecenasa nauki i edukacji rolniczej, powstała w Żabikowie pod Poznaniem Wyższa Szkoła Rolnicza im. Haliny. Była ona jedyną wyższą uczelnią na ziemiach polskich pod zaborem pruskim.

Zabór pruski był dzielnicą szczególnie upośledzoną w zakresie szkolnictwa w ogóle, a wyższego w szczególności, gdyż rząd pruski wyznaczył ziemi polskiej wyłącznie rolę zaplecza surowcowego i żywnościowego, a mieszkających tam Polaków wykorzystywał tylko do pracy fizycznej. Jedyny wyjątek stanowiła Wyższa Szkoła Rolnicza w Żabikowie, która powstała wbrew intencjom i bez pomocy rządu pruskiego, wyłącznie z inicjatywy i z materialną pomocą światłych obywateli społeczeństwa wielkopolskiego.

Tym też różniła się od pozostałych uczelni rolniczych w pozostałych zaborach, które korzystały z subwencji państwowych lub były instytucjami państwowymi. Mimo krótkiej, bo niespełna siedmioletniej działalności wywarła znaczący wpływ zarówno na poziom rolnictwa wielkopolskiego, jak i na rozwój wyższego szkolnictwa rolniczego, dając początki dzisiejszego Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu.

Szkoła żabikowska była nie tylko kuźnią kadr dla dynamicznie rozwijającego się ówczesnego rolnictwa polskiego, walnie przyczyniając się do wysokiego poziomu kultury rolnej w Wielkopolsce, ale była tez ośrodkiem pracy badawczej i dociekań naukowych. Była nie tylko wyższą szkołą przygotowującą absolwentów do pracy zawodowej, ale rozwijała własną działalność naukową w zakresie rolnictwa i leśnictwa. Dzięki temu, gdy w 1919 roku zostały zrealizowane wieloletnie starania o utworzenie w Poznaniu polskiego uniwersytetu i gdy powstała Wszechnica Piastowska, przemianowana w 1920 roku na Uniwersytet Poznański, w jej skład oprócz Wydziałów Filozoficznego i Prawnego wszedł także Wydział Rolniczo-Leśny, oparty częściowo na kadrze nauczającej oraz dorobku naukowym i dydaktycznym Wyższej Szkoły Rolniczej w Żabikowie.

Uniwersytet Poznański przejął też pokaĄne dobra żabikowskie, z których fundacji w 1919 roku zakupiono w Poznaniu na Golęcinie tereny rolnicze. Wydział Rolniczo-Leśny prowadził na nich prace doświadczalne, a póĄniej wybudowano tam gmach Kolegium Cieszkowskich, do dziś służący Akademii Rolniczej. Fakty te dobitnie świadczą o tym, że początku akademickich studiów w Poznaniu, a szczególnie studiów rolniczo-leśnych, należy upatrywać w Wyższej Szkole Rolniczej w Żabikowie, od której słusznie wywodzi swoją historię dzisiejszy Uniwersytet Przyrodniczy.

Szkoła żabikowska nie miała formalnych praw akademickich, ale realizowany w niej program nauczania był bardzo szeroki i nowoczesny, odpowiadający potrzebie kształcenia na użytek ówczesnego rolnictwa i uwzględniający przemiany technologiczne i organizacyjne. Oprócz przedmiotów ściśle praktycznych (zawodowych) obejmował on nauczanie przyrodniczych podstaw produkcji roślinnej i zwierzęcej, szeroki zakres dobrze dobranych przedmiotów ekonomicznych i społecznych oraz podstaw przetwarzania surowców rolniczych. W programie nauczania było też między innymi budownictwo wiejskie, maszynoznawstwo, użytkowanie i hodowla lasu, melioracje rolnicze i leśne oraz ekonomika i organizacja nie tylko rolnictwa, ale i leśnictwa, ogrodnictwa, sadownictwa, warzywnictwa. Był on w dużym stopniu zbliżony do obecnie realizowanego programu nauczania w wyższych szkołach rolniczych i europejskich uniwersytetach rolniczych, co budzi uzasadniony podziw dla jego twórców i realizatorów, którymi byli między innymi Juliusz Au, Antoni Sempolowski, Szczęsny Kudełka, Józef Rivoli, i uznanie dla ich dalekowzroczności.

Absolwenci szkoły żabikowskiej dzięki takiemu programowi kształcenia byli wszechstronnie przygotowani do prowadzenia nowoczesnego gospodarstwa rolniczego i stosowania w praktyce ówczesnych osiągnięć biologicznych, przyrodniczych i organizacyjnych.

Dzisiejsza Akademia Rolnicza kontynuuje te tradycje. W ramach kształcenia specjalistycznego, będącego wymogiem współczesności, na siedmiu wydziałach i dziesięciu kierunkach prowadzi szereg specjalności wynikających zarówno z postępu naukowego, jak i potrzeb dzisiejszego rolnictwa, leśnictwa i szeroko pojętej gospodarki żywnościowej, w tym np. specjalność gospodarstwo rodzinne, której program jest zbliżony do idei kształcenia zawodowego w szkole żabikowskiej, oraz jedyną w kraju specjalność chemiczna technologia drewna.

Zapoczątkowane przez Wyższą Szkołę Rolniczą w Żabikowie studia rolnicze i leśne były prowadzone w Wielkopolsce do 1947 roku, z wyjątkiem przerwy okupacyjnej, na Wydziale Rolniczo-Leśnym Uniwersytetu Poznańskiego. Dynamiczny rozwój Wydziału, będący rezultatem wzrastającego zapotrzebowania na wysoko kwalifikowaną kadrę dla szeroko pojętego rolnictwa i leśnictwa, oraz konieczność prowadzenia rozległych badań naukowych spowodowały, że w 1948 roku powstały dwa oddzielne wydziały - Rolniczy i Leśny. W 1951 roku utworzyły one samodzielną uczelnię - Wyższą Szkołę Rolniczą, w której skład weszły ponadto: Oddział Ogrodnictwa, Oddziały Technologii Żywności i Melioracji Wodnych, Oddział Technologii Drewna oraz Wydział Zootechniczny. W miarę rozwoju kadry naukowej i wzbogacania dorobku naukowego oddziały te stopniowo uzyskiwały uprawnienia samodzielnych wydziałów: Technologii Drewna (1954), Ogrodniczego (1956), Technologii Żywności (1962) i Melioracji Wodnych (1970).

W 1972 roku Wyższa Szkoła Rolnicza została przekształcona w Akademię Rolniczą, w której skład weszły wszystkie wydziały WSR. W 1990 roku Wydział Melioracji Wodnych zmienił nazwę na Wydział Melioracji i Inżynierii Środowiska. W 1998 roku Wydział Zootechniczny zmienił nazwę na Wydział Hodowli i Biologii Zwierząt. W 2004 roku Wydział Technologii Żywności zmienił nazwę na Wydział Nauk o Żywności i Żywieniu. W 2007 roku powstał Wydział Ekonomiczno-Społeczny.

Uczelnia w obecnej strukturze kształci corocznie ponad 12000 studentów na ośmiu wydziałach oraz prowadzi rozległą działalność badawczą na rzecz rolnictwa, leśnictwa i gospodarki żywnościowej.